Studio DESTRESS is een podcast van het consortium DESTRESS. Elke maand komt er een nieuwe aflevering online met achtergronden, diepteinterviews, reportages op locatie, etc.
In de tweede aflevering van het vierluik gaan Gerold Mulder en Roos Schelvis in gesprek over de ervaringen van werkenden en hoe deze worden meegenomen in het onderzoek.
Since this podcast is in Dutch, we are pleased to provide an English article which is derived from this podcast. A Dutch transcript is presented below the English text.
In the second episode of Studio DESTRESS, the focus shifts from vision to practice. While the first episode reflected on the foundation of the DESTRESS project, this episode centres on how the experiences of employees and experts by experience were actually collected and processed. Recorded live during the Consortium Retreat in Oranjewoud, host Matthijs van Kampen speaks with two guests who were closely involved in this process: Gerold Mulder, advocate at MIND and member of the Experience Expert Panel (EEP), and Roos Schelvis, Assistant Professor of Mental Health at Work at Amsterdam UMC and lead of Work Package 1.
Together, they discuss how interviews and focus groups were designed, how participants were recruited, how safety and openness were safeguarded, and how all of these insights form a crucial building block for the final DESTRESS solution.
The importance of lived experience
A key principle within DESTRESS is that research is not only conducted about people, but with people. The Experience Expert Panel plays a central role in this approach. The panel consists of eight members and advises researchers—both on request and proactively—on the design, implementation and impact of the research. Within the panel, Gerold Mulder represents the perspective of people with mental health vulnerabilities in the workplace.
According to Gerold, meaningful participation starts with equality. Interviewers should not position themselves as experts who know better, but as conversation partners. Anonymity is essential, particularly when discussions concern stress in relation to a current employer. Without this sense of safety, people are unlikely to speak openly. The interviewer’s attitude is equally important: open, sensitive and willing to share something of their own experience. Empathy is not a side issue, but a prerequisite for meaningful conversations. These principles were therefore explicitly shared with the researchers conducting the interviews.
Intimate conversations about turning points
Roos Schelvis, who coordinates Work Package 1, reflects on the interview process with employees. Far more people volunteered than could ultimately be interviewed. Fourteen employees took part in individual interviews, conducted by fellow researcher Lily Anzion. Roos describes these conversations as intimate.
At the heart of the interviews was the process leading up to a so-called tipping point: the moment when stress escalates to the point where functioning is no longer possible. Participants were invited to reflect on this period. What happened? Which signals were present? What could have been done differently? And what support did they miss, both at work and in their private lives? By creating space for personal stories, the interviews provided a rich and nuanced picture of how stress develops over time.
Safety also lies in the setting
A concrete example of the added value of the Experience Expert Panel is the choice of interview settings. Initially, it seemed logical to conduct interviews at office locations of DESTRESS partners. However, the panel pointed out that a formal office environment can be a barrier for some participants.
As a result, participants were given the freedom to choose their own location. These ranged from offices to libraries and even cafés. This flexibility contributed to a sense of control and safety for participants and made it easier for them to speak openly. According to both Gerold and Roos, this is a clear example of how lived experience has tangibly improved the research process.
Recruitment through multiple channels
Participants for the interviews and focus groups were recruited through various channels. An important role was played by the so-called roadshow, during which partners such as occupational health services and insurers approached their own networks. Social media was also used to reach a broader audience.
This strategy resulted in a diverse group of participants. Both men and women took part, representing a wide range of educational backgrounds and professions: from hairdressers and cleaners to retail staff and office workers. At the same time, Roos acknowledges that some groups are easier to reach than others. People with greater autonomy over their working hours were more able to participate in interviews than, for example, healthcare workers or employees in more operational roles.
Diversity without representativeness
An important nuance raised in the conversation is the distinction between diversity and representativeness. Most participants had already experienced a clear turning point in their stress trajectory. This raises the question of how representative this group is of the broader working population, particularly given the aim of detecting stress at an early stage.
According to Roos, representativeness is not the goal of qualitative interviews. The aim is to gather as wide a range of experiences as possible, in order to understand the different pathways people may follow towards overload. These insights are essential for developing solutions that fit a variety of situations and needs. Representative conclusions require different research methods, which will be applied later in the project.
Focus groups as an additional source
In addition to individual interviews, focus groups were organised with different target groups: employees, managers, occupational health professionals, and work and organisational psychologists. These discussions form a second important data source within Work Package 1. The focus groups are analysed separately from the interviews, allowing both perspectives to retain their own value.
The combination of personal narratives and professional reflections provides a rich picture of how stress is experienced, recognised and discussed within organisations. According to Roos, the aim is not only to translate these insights into scientific publications, but also to feed them back in a practical way into other work packages within DESTRESS.
Analysis and knowledge transfer
The analysis of the interviews and focus groups has now begun. A new researcher has been appointed to guide this process. Over the coming period, work will focus on producing a scientific article, which is expected to be completed after the summer.
More importantly, the knowledge gained will be actively shared within the consortium. Insights from Work Package 1 are intended to contribute to improved measurements, sharper prototypes and, ultimately, a DESTRESS solution that truly reflects employees’ lived experiences.
Making stress discussable in the workplace
In closing, Gerold Mulder shares his message for employees and organisations. For employees who experience stress but find it difficult to talk about it, he emphasises that the problem does not lie with them. For organisations, the key lies in normalising conversations about stress and mental health.
This starts with commitment at the executive level and communicating that commitment through multiple channels. Managers play a crucial role by being approachable and lowering thresholds. A safe conversational environment is created not only by what is said, but also by how it is said: quite literally sitting next to someone rather than opposite them can already make a difference.
Colleagues can also contribute by showing interest and supporting one another. Simple questions such as “How are you doing?” can be the start of an important conversation. Training programmes, such as those offered by MIND to HR professionals and managers, help people learn how to conduct these conversations effectively.
An indispensable foundation for the next step
Episode 2 shows how carefully and human-centred the collection of experiences within DESTRESS has been organised. Thanks to close collaboration between researchers and experts by experience, conversations were held in which participants felt heard and safe. This approach forms a crucial foundation for the next phase of the project.
Do you have questions or suggestions? Send an email to info@destress-project.nl.
In de tweede aflevering van Studio DESTRESS verschuift de focus van visie naar praktijk. Waar in de eerste aflevering werd teruggeblikt op het fundament van het DESTRESS-project, staat nu de vraag centraal hoe ervaringen van werknemers en ervaringsdeskundigen daadwerkelijk zijn opgehaald en verwerkt. Live opgenomen tijdens de Consortium Tweedaagse in Oranjewoud gaat host Matthijs van Kampen in gesprek met twee gasten die dit proces van dichtbij hebben meegemaakt: Gerold Mulder, belangenbehartiger bij MIND en lid van het Experience Expert Panel (EEP), en Roos Schelvis, universitair docent Mental Health at Work bij Amsterdam UMC en verantwoordelijk voor werkpakket 1.
Samen bespreken zij hoe interviews en focusgroepen zijn opgezet, hoe deelnemers zijn geworven, hoe veiligheid en openheid zijn geborgd en hoe al deze inzichten een cruciale bouwsteen vormen voor de uiteindelijke DESTRESS-oplossing.
Het belang van ervaringsdeskundigheid
Een belangrijk uitgangspunt binnen DESTRESS is dat onderzoek niet alleen over mensen wordt gedaan, maar met mensen. Het Experience Expert Panel speelt daarin een centrale rol. Het panel bestaat uit acht leden en adviseert onderzoekers gevraagd en ongevraagd over opzet, uitvoering en impact van het onderzoek. Gerold Mulder vertegenwoordigt binnen dit panel het perspectief van mensen met psychische kwetsbaarheid op de werkvloer
Volgens Gerold begint goede participatie bij gelijkwaardigheid. Interviewers moeten zich niet opstellen als experts die het beter weten, maar als gesprekspartners. Anonimiteit is daarbij essentieel, zeker wanneer gesprekken gaan over stress in relatie tot de huidige werkgever. Zonder die veiligheid zullen mensen zich niet open durven uitspreken. Ook de houding van de interviewer is cruciaal: open, sensitief en bereid om zelf iets te delen. Empathie is geen bijzaak, maar een randvoorwaarde voor betekenisvolle gesprekken. Deze tips heeft het panel dan ook meegegeven aan de onderzoekers die belast waren met de interviews.
Intieme gesprekken over kantelpunten
Roos Schelvis, die werkpakket 1 coördineert, blikt terug op het proces van interviews met werknemers. In totaal meldden zich veel meer mensen aan dan uiteindelijk konden worden gesproken. Veertien werknemers namen deel aan individuele interviews, die door collega-onderzoeker Lily Anzion zijn uitgevoerd. De gesprekken worden door Roos omschreven als intiem.
Centraal in de interviews stond het proces dat voorafgaat aan een zogenoemd tipping point: het moment waarop stress zo oploopt dat het niet meer gaat. Respondenten werden uitgenodigd om terug te kijken op die periode. Wat gebeurde er? Welke signalen waren er? Wat had anders gekund? En welke steun hadden zij gemist, zowel op het werk als privé? Juist door ruimte te geven aan persoonlijke verhalen ontstond een rijk en genuanceerd beeld van hoe stress zich ontwikkelt.
Veiligheid zit ook in de setting
Een concreet voorbeeld van de toegevoegde waarde van het Experience Expert Panel is de keuze voor de setting van de gesprekken. Aanvankelijk leek het logisch om interviews te voeren op kantoorlocaties van DESTRESS-partners. Het panel wees er echter op dat een formele kantooromgeving voor sommige deelnemers juist drempelverhogend kan werken.
Daarom kregen deelnemers de vrijheid om zelf een locatie te kiezen. Dat varieerde van kantoren tot bibliotheken en zelfs horecagelegenheden. Deze flexibiliteit droeg bij aan een gevoel van regie en veiligheid bij deelnemers en maakte het makkelijker om open te spreken. Volgens zowel Gerold als Roos is dit een voorbeeld van hoe ervaringsdeskundigheid het onderzoeksproces concreet heeft verbeterd.
Werving via meerdere routes
De deelnemers aan interviews en focusgroepen werden via verschillende kanalen geworven. Een belangrijke rol speelde de zogenaamde roadshow, waarbij partners zoals arbodiensten en verzekeraars hun eigen netwerken aanspraken. Daarnaast werd gebruikgemaakt van sociale media om een breder bereik te realiseren.
Deze aanpak leverde een diverse groep deelnemers op. Zowel mannen als vrouwen namen deel, met uiteenlopende opleidingsniveaus en beroepen: van kappers en schoonmakers tot winkelmedewerkers en kantoormedewerkers. Tegelijkertijd erkent Roos dat sommige groepen makkelijker te bereiken zijn dan andere. Mensen met meer autonomie over hun werktijd konden eenvoudiger deelnemen aan een interview dan bijvoorbeeld medewerkers in de zorg of uitvoerende beroepen.
Diversiteit zonder representativiteit
Een belangrijke nuance die in het gesprek naar voren komt, is het onderscheid tussen diversiteit en representativiteit. De meeste deelnemers hadden al een duidelijk omslagpunt in hun stresservaring meegemaakt. Dat roept de vraag op in hoeverre deze groep representatief is voor alle werkenden, zeker als het doel is om stress juist vroegtijdig te signaleren.
Volgens Roos is representativiteit echter niet het doel van kwalitatieve interviews. Het gaat om het verzamelen van een zo breed mogelijk palet aan ervaringen, zodat duidelijk wordt welke routes mensen kunnen doorlopen richting overbelasting. Die inzichten zijn essentieel om oplossingen te ontwikkelen die aansluiten bij verschillende situaties en behoeften. Voor representatieve conclusies zijn andere onderzoeksmethoden nodig, die later in het project worden ingezet.
Focusgroepen als aanvullende bron
Naast individuele interviews zijn ook focusgroepen georganiseerd met verschillende doelgroepen: werknemers, leidinggevenden, arboprofessionals en arbeid- en organisatiepsychologen. Deze gesprekken vormen een tweede belangrijke databron binnen werkpakket 1. De focusgroepen worden los van de interviews geanalyseerd, zodat beide perspectieven hun eigen waarde behouden.
De combinatie van persoonlijke verhalen en professionele reflecties levert een rijk beeld op van hoe stress wordt ervaren, herkend en besproken binnen organisaties. Volgens Roos is het doel om deze inzichten niet alleen te vertalen naar wetenschappelijke publicaties, maar ook praktisch terug te laten vloeien naar andere werkpakketten binnen DESTRESS.
Analyse en doorwerking
De analyse van interviews en focusgroepen is inmiddels gestart. Een nieuwe onderzoeker is aangesteld om dit proces te begeleiden. In de komende periode wordt gewerkt aan een wetenschappelijk artikel, dat naar verwachting na de zomer gereed zal zijn.
Belangrijker nog is dat de opgedane kennis actief wordt gedeeld binnen het consortium. De inzichten uit werkpakket 1 moeten bijdragen aan betere metingen, scherpere prototypes en uiteindelijk een DESTRESS-oplossing die recht doet aan de ervaringen van werknemers.
Stress bespreekbaar maken op de werkvloer
Tot slot deelt Gerold Mulder zijn boodschap aan werknemers en organisaties. Voor werknemers die stress ervaren maar het lastig vinden om erover te praten, benadrukt hij dat het probleem niet bij henzelf ligt. Voor organisaties ligt de sleutel in het normaliseren van het gesprek over stress en psychische gezondheid.
Dat begint bij commitment op directieniveau en het uitdragen van die boodschap via verschillende kanalen. Leidinggevenden spelen daarin een cruciale rol door laagdrempelig en benaderbaar te zijn. Een veilige gespreksomgeving ontstaat niet alleen door wat er wordt gezegd, maar ook door hoe: letterlijk naast iemand gaan zitten in plaats van tegenover elkaar kan al verschil maken.
Collega’s kunnen eveneens bijdragen door belangstelling te tonen en elkaar te ondersteunen. Simpele vragen als “hoe gaat het met je?” kunnen het begin zijn van een belangrijk gesprek. Trainingen, zoals die door MIND worden aangeboden aan HR-professionals en leidinggevenden, helpen om die gesprekken op een goede manier te voeren.
Een onmisbare basis voor de volgende stap
Aflevering 2 laat zien hoe zorgvuldig en mensgericht het ophalen van ervaringen binnen DESTRESS is aangepakt. Dankzij de nauwe samenwerking tussen onderzoekers en ervaringsdeskundigen zijn gesprekken gevoerd waarin mensen zich gehoord en veilig voelden. Deze aanpak vormt een cruciale basis voor de volgende fase van het project.
In de volgende aflevering verschuift de aandacht naar een nieuwe uitdaging: de werving van een cohort van duizend deelnemers. Hoe zorg je ervoor dat zo’n grootschalige aanpak inclusief is en vertrouwen wekt? Die vragen staan centraal in aflevering drie van Studio DESTRESS.
Heb je vragen of suggesties? Stuur een e-mail naar info@destress-project.nl.
