Studio DESTRESS is een podcast van het consortium DESTRESS. Elke maand komt er een nieuwe aflevering online met achtergronden, diepteinterviews, reportages op locatie, etc.

In de eerste aflevering van het vierluik gaan Megan van der Vorst, Daan Doeleman en Carlijn Vrins in gesprek over het eerste jaar DESTRESS.

Since this podcast is in Dutch, we are pleased to provide an English article which is derived from this podcast. A Dutch transcript is presented below the English text.

One year of DESTRESS: building the foundation

In the first episode of Studio DESTRESS, host Matthijs van Kampen looks back on the first year of the DESTRESS project. Recorded live during the Consortium Retreat in Oranjewoud, he speaks with three early-career researchers who have been closely involved since the start of the project. Together, they reflect on what the first year has delivered and what has been learned about work-related stress, organisations, ethics, privacy, and the broader context in which people work. One thing becomes clear early on: stress is far from a simple or uniform issue, and that complexity lies at the heart of the challenge.

Stress is not always the problem
Megan van der Vorst, a PhD candidate in organisational sciences at Vrije Universiteit Amsterdam, focuses in Work Package 2 on the organisational conditions required for implementing stress interventions. Her research shows that stress within organisations is not always perceived as something negative. In some sectors, stress is even part of professional identity.

One of the key insights from the first year is that the assumption that stress should always be reduced does not necessarily hold. In sectors such as consultancy, Megan’s specific area of focus, performance, workload and stress are closely intertwined. Employees often enter these organisations fully aware of the high demands and accept stress as part of the job. This makes it difficult to introduce collective stress interventions without clashing with existing norms and expectations.

Organisational tensions and wellbeing programmes
Many organisations now invest in wellbeing programmes, but according to Megan, these initiatives do not always align with everyday realities on the work floor. Wellbeing policies often follow trends: the focus may shift from physical health to mental health or technological solutions, without necessarily improving effectiveness.

When stress is strongly linked to performance, interventions aimed at reducing stress may even become counterproductive. In competitive environments, stress measurements risk turning into tools for comparison: who is the least stressed, who performs best? This can generate additional pressure rather than relief. Megan emphasises that stress must be understood within its specific organisational context, rather than addressed through generic solutions.

Ethical boundaries in stress measurement
Daan Doeleman, a PhD candidate in ethics and law at Amsterdam UMC, works in Work Package 3 on the legal and ethical foundations of stress monitoring. His contribution highlights that measuring stress is not only a technical challenge, but fundamentally a moral one. As soon as stress is translated into data, questions arise about access, ownership and use.

A major risk is an overly individualised approach to stress measurement. If employers or managers gain direct access to individual stress data, this can lead to distrust—especially in organisations where job security is uncertain. In extreme cases, such data could even influence selection or dismissal decisions. Preventing such misuse is a core concern within DESTRESS

Trust as a prerequisite
According to Daan, trust is an essential prerequisite for responsible use of stress data. This requires clear agreements, transparency and strict separation of access rights. He refers to the need for “Chinese walls”: safeguards ensuring that sensitive information does not reach the wrong parties.

He sees a potential key role for occupational health professionals and company doctors. Positioned between employees and employers, they have both a care relationship and a service relationship. This independent position makes them well suited to interpret stress signals and facilitate dialogue—provided their independence is genuinely protected.

Stress as an interaction between work and private life
Carlijn Vrins, a PhD candidate in Public and Occupational Health at Amsterdam UMC, examines in Work Package 5 which work-related and private factors influence stress and which resources can strengthen resilience. Her findings confirm that stress is almost always the result of a combination of factors that vary between individuals and over time.

Leadership is a significant stressor, as are social relationships at work. Conflicts with colleagues or mismatches with supervisors can intensify stress, while social support can be protective. In addition, work–life balance plays an increasingly important role. Digitalisation and hybrid working blur boundaries, putting recovery time under pressure.

Measuring Without Controlling
When it comes to measuring stress in the workplace, the emphasis is explicitly not on individual surveillance. Carlijn stresses that no personal content is monitored: no emails, keystrokes or cameras. Instead, measurements focus on environmental factors such as noise, climate and perceived disturbance. Job demands are also assessed, partly with support from experts at TNO.

The aim of these measurements is not to label individuals, but to create entry points for conversation and improvement. According to Carlijn, stress detection must always be accompanied by dialogue: who needs support, what are the underlying causes, and which solutions are appropriate?

Surprises in the first year
All three researchers were struck by the complexity of stress. Megan highlights how socially embedded stress is within organisations, while Daan reflects on how all-encompassing the concept can become. Carlijn points to the wide range of perspectives within the consortium, from psychiatry and neuroscience to occupational health.

This diversity is both a strength and a challenge. It requires careful decision-making, prioritisation and continuous ethical reflection. Medical ethics committees and legal frameworks play a crucial role in ensuring that ambition does not come at the expense of proportionality and care.

Looking ahead: listening and learning
In the coming year, the researchers will take further steps. Megan will begin ethnographic fieldwork, immersing herself in an organisation to understand how people talk about stress in daily practice. Carlijn will continue preparations for workplace measurements, while Daan will remain closely involved in safeguarding ethical and legal boundaries, including in preparation for the large-scale cohort study discussed later in the podcast series.

A shared theme throughout the episode is the importance of listening. Not just measuring, but understanding. Not just signalling, but engaging in dialogue. As several guests emphasise, early recognition of stress does not start with technology, but with attention to the person behind the signal.

Do you have questions or suggestions? Send an email to info@destress-project.nl.

Een jaar DESTRESS: het fundament gelegd

In de eerste aflevering van Studio DESTRESS blikt host Matthijs van Kampen terug op het eerste jaar van het DESTRESS-project. Live opgenomen tijdens de Consortium Tweedaagse in Oranjewoud gaat hij in gesprek met drie jonge onderzoekers die vanaf het begin betrokken zijn bij het project. Samen verkennen zij wat het startjaar heeft opgeleverd en welke inzichten zijn opgedaan over werkstress, organisaties, ethiek, privacy en de context waarin mensen werken. Eén ding wordt al snel duidelijk: stress is geen eenvoudig of eenduidig probleem, en juist dat maakt de uitdaging zo groot.

Stress is niet altijd het probleem
Megan van der Vorst, promovendus organisatie­wetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, onderzoekt in werkpakket 2 de organisatorische voorwaarden voor implementatie van stressinterventies. Haar onderzoek laat zien dat stress binnen organisaties lang niet altijd als iets negatiefs wordt ervaren. In sommige sectoren is stress zelfs onderdeel van de professionele identiteit.

Een belangrijk inzicht uit het eerste jaar is dan ook dat de aanname dat stress per definitie verminderd moet worden, niet altijd klopt. In sectoren zoals de consultancywereld, waar Megan zich specifiek op richt, zijn prestatie, werkdruk en stress nauw met elkaar verweven. Medewerkers weten vaak bij binnenkomst al dat het werk intensief is en accepteren dat als onderdeel van het pakket. Dat maakt het lastig om collectieve stressoplossingen te introduceren zonder te botsen met bestaande normen en verwachtingen.

Organisatorische spanningen en welzijnsprogramma’s
Veel organisaties investeren inmiddels in welzijnsprogramma’s, maar volgens Megan sluiten deze initiatieven niet altijd aan bij de dagelijkse realiteit op de werkvloer. Welzijnsbeleid volgt vaak trends: waar de focus eerst lag op fysieke gezondheid, verschuift deze nu naar mentale gezondheid en technologische oplossingen. Dat hoeft echter niet automatisch te betekenen dat zulke interventies ook effectief zijn.

Wanneer stress sterk gekoppeld is aan prestatie, kan een interventie die stress wil verminderen zelfs contraproductief uitpakken. In competitieve omgevingen bestaat het risico dat stressmetingen onderdeel worden van onderlinge vergelijking: wie is het minst gestrest, wie presteert het best? Dat kan juist extra druk veroorzaken. Dit onderstreept volgens Megan hoe belangrijk het is om stress te begrijpen binnen de specifieke context van een organisatie, in plaats van generieke oplossingen toe te passen.

Ethische grenzen bij stressmeting
Daan Doeleman, promovendus ethiek en recht bij Amsterdam UMC, richt zich in werkpakket 3 op de juridische en ethische randvoorwaarden van stressmonitoring. Zijn bijdrage maakt duidelijk dat het meten van stress niet alleen een technische, maar vooral ook een morele vraag is. Zodra stress wordt geconceptualiseerd als data, rijst de vraag wie toegang heeft tot die gegevens en waarvoor ze worden gebruikt.

Een belangrijk risico is dat stressmetingen te veel op individueel niveau worden ingezet. Wanneer werkgevers of leidinggevenden direct inzicht krijgen in individuele stressscores, kan dat leiden tot wantrouwen, zeker in organisaties waar baanzekerheid onder druk staat. In extreme gevallen zouden zulke gegevens zelfs kunnen worden gebruikt bij selectie- of ontslagbeslissingen. Dat is precies het scenario dat DESTRESS wil voorkomen.

Vertrouwen als voorwaarde
Volgens Daan is vertrouwen een absolute voorwaarde voor verantwoord gebruik van stressdata. Dat vraagt om duidelijke afspraken, transparantie en strikte scheidingen in wie welke informatie mag zien. Hij spreekt in dat verband over het bouwen van ‘Chinese muren’: barrières die voorkomen dat gevoelige informatie bij de verkeerde personen terechtkomt.

Een mogelijke sleutelrol ziet hij voor arboprofessionals en bedrijfsartsen. Zij bevinden zich in een unieke positie tussen werknemer en werkgever, met zowel een zorgrelatie als een dienstverleningsrelatie. Juist die onafhankelijke positie maakt hen geschikt om stresssignalen te interpreteren en het gesprek te begeleiden, mits hun onafhankelijkheid daadwerkelijk wordt gewaarborgd.

Stress als samenspel van werk en privé
Carlijn Vrins, promovendus Public & Occupational Health bij Amsterdam UMC, onderzoekt in werkpakket 5 welke werk- en privéfactoren stress beïnvloeden en welke hulpbronnen veerkracht versterken. Haar onderzoek bevestigt dat stress vrijwel altijd het resultaat is van een combinatie van factoren, die per persoon en per moment kunnen verschillen.

Leiderschap blijkt een belangrijke stressor, net als sociale relaties op de werkvloer. Conflicten met collega’s of een mismatch met de leidinggevende kunnen stress versterken, terwijl steun juist beschermend werkt. Daarnaast speelt de werk-privébalans een steeds grotere rol. Door digitalisering en hybride werken vervagen grenzen, waardoor herstelmomenten onder druk komen te staan.

Meten zonder controleren
Bij het meten van stress op de werkvloer ligt de focus nadrukkelijk niet op individuele controle. Carlijn benadrukt dat er geen persoonlijke inhoud wordt gemonitord: geen e-mails, geen toetsaanslagen en geen camera’s. In plaats daarvan wordt gekeken naar omgevingsfactoren zoals geluid, klimaat en ervaren hinder. Ook wordt de functielast in kaart gebracht, onder andere met ondersteuning van experts van TNO.

Het doel van deze metingen is niet om stress ‘vast te pinnen’, maar om aanknopingspunten te creëren voor gesprek en verbetering. Stresssignalering moet volgens Carlijn altijd gepaard gaan met dialoog: wie heeft hulp nodig, wat zijn de oorzaken en welke oplossingen passen daarbij?

Verrassingen in het eerste jaar
Voor alle drie de onderzoekers was de complexiteit van stress een belangrijke verrassing. Megan benadrukt hoe sociaal gelaagd stress is binnen organisaties, terwijl Daan zich verwondert over hoe allesomvattend het begrip kan worden. Carlijn wijst op de veelheid aan perspectieven binnen het consortium: van psychiatrie tot neurowetenschappen en arbeidsgeneeskunde.

Die diversiteit is tegelijkertijd een kracht en een uitdaging. Het vraagt om scherpe keuzes, filtering en voortdurende ethische toetsing. Medisch-ethische commissies en juridische kaders spelen daarbij een belangrijke rol om te voorkomen dat de ambitie van het project ten koste gaat van proportionaliteit en zorgvuldigheid.

Vooruitblik: luisteren en leren
In het komende jaar zetten de onderzoekers vervolgstappen. Megan start met etnografisch veldwerk en loopt langdurig mee binnen een organisatie om te begrijpen hoe er in de praktijk over stress wordt gesproken. Carlijn werkt verder aan de voorbereiding van metingen op de werkvloer, terwijl Daan betrokken blijft bij het bewaken van de ethische en juridische grenzen, onder andere in aanloop naar de grootschalige cohortstudie die later in de podcastreeks wordt besproken.

Een gedeelde rode draad in de aflevering is het belang van luisteren. Niet alleen meten, maar begrijpen. Niet alleen signaleren, maar in gesprek gaan. Zoals meerdere gasten benadrukken: stress vroegtijdig herkennen begint niet bij technologie, maar bij aandacht voor de mens achter het signaal.

Heb je vragen of suggesties? Stuur een e-mail naar info@destress-project.nl.