Pleidooi voor meer grip op mentale gezondheid
Op 13 mei 2024 sprak ik, Christiaan Vinkers, tijdens de jaarlijkse Abraham Kuyperlezing op de Vrije Universiteit Amsterdam (VU Amsterdam) na de prachtige lezing van filosoof-schrijver désanne van brederode. Het thema was dit jaar geestelijk welzijn, een voor de VU zeer relevant threma omdat oprichter Abraham Kuyper zelf met zijn geestelijke gezondheid worstelde, en meerdere keren langdurig uitviel met wat we nu waarschijnlijk een burn-out zouden noemen. Aandacht voor geestelijk welzijn zit dus in de wortels van de VU.
Ik mocht in de Westerkerk een pleidooi houden voor een beter begrip en aanpak van mentale gezondheid (de hele lezing is hieronder te vinden). Voor mij zijn er drie cruciale punten die essentieel zijn om aan te pakken als we meer grip willen krijgen op onze mentale gezondheid:
Het maakt echt uit hoe we praten over mentale gezondheid
Het is goed dat mentale gezondheid aandacht krijgt. Toch bespreken we niet of de manier waarop we erover praten ook echt helpt. Te veel negatieve berichtgeving kan normale ups en downs problematiseren. Jongeren stellen zich zeker niet aan: psychische klachten zijn reëel. Maar is er niet een kans dat de huidige manier waarop we praten over mentale gezondheid nadelig is?Mentale gezondheid is een veelkoppig monster
Psychische klachten variëren enorm, van lichte stress tot ernstige psychische aandoeningen. Maar lichte stress is echt iets anders dan een ernstige depressie en psychose. Er is niets onrechtvaardiger dan dezelfde behandeling van ongelijke mensen. Als het beeld ontstaat dat lichte stress de hoofdmoot vormt in de GGZ, logisch dat mensen dan denken dat de GGZ onnodig medicaliseert, volop DSM-labels opplakken zonder goede redenen, en dat mensen eigenlijk best zelf hun problemen kunnen oplossen.Complexe problemen vragen om integratieve oplossingen
We zien mensen worstelen om ons heen en we willen het snappen. Onze neiging om simpele, intuïtieve verklaringen te zoeken voor het complexe probleem van psychische klachten (bv. social media) is begrijpelijk maar helpt niet. Ons geestelijk welzijn is een dynamisch complex evenwicht gevormd door een samenspel van biologische, psychologische en omgevingsfactoren. Een integrale aanpak is nodig om daadwerkelijk grip te krijgen op mentale gezondheid.
Conclusie
Meer grip op ons geestelijk welzijn kan alleen als we recht doen aan de complexiteit ervan. Het doel moet zijn om een omgeving te scheppen waarin ieder mens, iedere student zich gesteund voelt en de middelen heeft om te floreren, ongeacht de zwaarte van hun uitdagingen. Geen simpele oplossingen, maar constructieve bijdrages aan een gezondere samenleving.